آیا دوره ریاضی کاربردی شروع شده

بیش از بیست سال پیش که در یکی از سخنرانی های زنده یاد پرویز شهریاری شرکت کرده بودم، نظریه ای را در مورد تاریخ ریاضی مطرح کردند مبنی بر اینکه دوره های تاریخی ریاضی به دوره های "ریاضی محض" و "ریاضی کاربردی" تقسیم می شوند.

یعنی ریاضی تنها به خاطر زیبایی آن بوجود نیامده و به خاطر کاربرد آن است که همواره مورد توجه بوده و پس از مدتی ریاضیدانان احساس میکنند که باید به تدقیق ریاضی بپردازند و دوره جدید ریاضی محض آغاز می شود (مثل دوره اصل موضوعی کردن هندسه در یونان باستان) و سپس دوباره وارد دوره جدید ریاضی کاربردی به خاطر پیشرفت علم و نیازهای جدید بشر آغاز میشود (مثل ریاضی دوره اسلامی که ریاضیدانان ایرانی در آن نقش مهمی داشتند) و الی آخر...

در ضمن استاد شهریاری معتقد بودند که به زودی دوره ریاضی محضی که ما در آن دوره هستیم، به زودی تمام میشود. دوره ای که برای تدقیق رشته های گوناگون ریاضی قرن های هفده، هجده و نوزده بوجود آمد. یعنی بنیان گذاشتن ریاضی بر روی نظریه مجموعه ها و تدقیق آن با کمک منطق صوری در قرن بیستم. از بین بردن برخی پارادوکس ها مانند پارادوکس راسل و بحث های فلسفی مانند کارهای ویتگنشتاین برای ترفیع منطق، و ساختن زبانی منطقی که در آن از سوتفاهمها خبری نباشد. دوره ای که فرانسوی ها کتابهای بورباکی را نوشتند و آلمانها در رشد و نمو ریاضی اصل موضوعی (مانند جبر مجرد) سنگ تمام گذاشتند و حالا دوباره ریاضی دارد به سمت ریاضی کاربردی میرود.

با توجه به اتفاقاتی که در دنیای علم، دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی مشاهده میکنیم، به نظرم میتوان احساس کرد که صحبت استاد شهریاری درست بود و دنیا دارد به سمتی میرود که توجه بیشتری به ریاضی کاربردی و ریاضی صنعتی بشود.

البته این موضوع، به مفهوم کنار رفتن همه شاخه های ریاضی محض و بی ارزش شدن ریاضیدانانی که دارند در شاخه های گوناگون ریاضی محض کار میکنند، نیست و تنها توجه بیشتر دنیا به ریاضی کاربردی برای حل مشکلات جدید بر اساس نیازهای جدید بشر است. به عنوان مثال میتوان از ریاضی جدیدی که برای کاربرد آن در کلان دادهها Big Data استفاده خواهد شد، نام برد.

برچسبها: ریاضی محض, ریاضی کابردی, ریاضی صنعتی, تاریخ ریاضی چرا درگذشت هنرمندی را تسلیت نگوییم؟...